/** * @file corridor_ekf.c * @brief 鲁棒 EKF 走廊相对定位滤波器实现 * * 完整算法流程: * * 【预测步】Predict(vx, wz, dt) * x_pred = f(x, u) -- 非线性状态转移 * P_pred = F * P * F^T + Q -- 协方差预测 * * 【更新步】Update(obs) * z = h(x_pred) -- 观测预测 * y = z_meas - z -- 新息 (Innovation) * S = H * P_pred * H^T + R -- 新息协方差 * d² = y^T * S^(-1) * y -- 马氏距离平方 * if d² > χ²_threshold: 拒绝观测 (鲁棒) * K = P_pred * H^T * S^(-1) -- 卡尔曼增益 * x = x_pred + K * y -- 状态更新 * P = (I - K * H) * P_pred -- 协方差更新 */ #include "corridor_ekf.h" #include #include /* ========================================================= * 内部静态状态 * ========================================================= */ static CorridorEKFConfig_t s_cfg; static CorridorEKFState_t s_state; static bool s_initialized = false; static uint32_t s_last_update_ms = 0U; /* 协方差上界保护阈值 */ #define P_MAX_DIAG 100.0f /* ========================================================= * 内部辅助函数 * ========================================================= */ /** 限幅 */ static inline float clampf(float val, float lo, float hi) { if (val < lo) return lo; if (val > hi) return hi; return val; } /** 对称矩阵拷贝 + 双向取平均 (减少舍入误差传播) */ static void symmetrize(float M[3][3]) { float avg; avg = (M[0][1] + M[1][0]) * 0.5f; M[0][1] = M[1][0] = avg; avg = (M[0][2] + M[2][0]) * 0.5f; M[0][2] = M[2][0] = avg; avg = (M[1][2] + M[2][1]) * 0.5f; M[1][2] = M[2][1] = avg; } /** 角度归一化到 [-π, π] * 防止 IMU yaw 累积角度跨越 ±π 时导致新息突变 */ static float wrap_angle(float angle) { const float PI = 3.14159265358979323846f; while (angle > PI) angle -= 2.0f * PI; while (angle < -PI) angle += 2.0f * PI; return angle; } /** P 上界保护 */ static void protect_P(float P[3][3]) { for (int i = 0; i < 3; i++) { if (P[i][i] > P_MAX_DIAG) P[i][i] = P_MAX_DIAG; if (P[i][i] < 0.0f) P[i][i] = 0.0f; } } /** Joseph 形式协方差更新 (1DOF 标量观测) * P_new = (I - K*H) * P * (I - K*H)^T + K * R * K^T * * 参数: * P[3][3] - 先验协方差 (输入/输出) * K[3] - 卡尔曼增益向量 * H[3] - 观测矩阵 (1x3 行向量) * R - 观测噪声方差 (标量) * * 优点: 保证数值稳定性,即使有舍入误差也能保持 P 正定 */ static void joseph_update_P(float P[3][3], const float K[3], const float H[3], float R) { /* 计算 A = (I - K*H) */ float A[3][3]; for (int i = 0; i < 3; i++) { for (int j = 0; j < 3; j++) { A[i][j] = (i == j ? 1.0f : 0.0f) - K[i] * H[j]; } } /* 计算 A * P */ float AP[3][3]; for (int i = 0; i < 3; i++) { for (int j = 0; j < 3; j++) { AP[i][j] = 0.0f; for (int k = 0; k < 3; k++) { AP[i][j] += A[i][k] * P[k][j]; } } } /* 计算 A * P * A^T */ float APAT[3][3]; for (int i = 0; i < 3; i++) { for (int j = 0; j < 3; j++) { APAT[i][j] = 0.0f; for (int k = 0; k < 3; k++) { APAT[i][j] += AP[i][k] * A[j][k]; // A^T[k][j] = A[j][k] } } } /* 计算 K * R * K^T 并加到 APAT */ for (int i = 0; i < 3; i++) { for (int j = 0; j < 3; j++) { P[i][j] = APAT[i][j] + K[i] * R * K[j]; } } } /** 计算 2x2 对称矩阵的逆 (原地) */ static bool invert_2x2_sym(float S[2][2]) { float det = S[0][0] * S[1][1] - S[0][1] * S[1][0]; if (fabsf(det) < 1e-8f) { return false; // 奇异矩阵 } float inv_det = 1.0f / det; float S00 = S[0][0]; S[0][0] = inv_det * S[1][1]; S[1][1] = inv_det * S00; S[0][1] = -inv_det * S[0][1]; S[1][0] = S[0][1]; return true; } /** 2x2 对称矩阵求逆 (原地) */ static bool invert_3x3_cholesky(float S[3][3]) { // 使用 Cholesky 分解求逆 float L[3][3] = {0}; for (int i = 0; i < 3; i++) { for (int j = 0; j <= i; j++) { float sum = S[i][j]; for (int k = 0; k < j; k++) { sum -= L[i][k] * L[j][k]; } if (i == j) { if (sum <= 0.0f) return false; L[i][j] = sqrtf(sum); } else { L[i][j] = sum / L[j][j]; } } } // 求逆: S_inv = L^(-T) * L^(-1) float Linv[3][3] = {0}; for (int i = 0; i < 3; i++) { Linv[i][i] = 1.0f / L[i][i]; for (int j = i - 1; j >= 0; j--) { float sum = 0.0f; for (int k = j + 1; k <= i; k++) { sum += L[k][j] * Linv[k][i]; } Linv[j][i] = -sum / L[j][j]; } } // S_inv = Linv^T * Linv for (int i = 0; i < 3; i++) { for (int j = 0; j < 3; j++) { float sum = 0.0f; for (int k = 0; k < 3; k++) { sum += Linv[k][i] * Linv[k][j]; } S[i][j] = sum; } } return true; } /** 计算马氏距离平方 (新息向量 y, 新息协方差 S_inv) */ static float mahalanobis_d2_3dof(const float y[3], const float S_inv[3][3]) { // d² = y^T * S_inv * y float tmp[3] = {0}; for (int i = 0; i < 3; i++) { for (int j = 0; j < 3; j++) { tmp[i] += S_inv[i][j] * y[j]; } } float d2 = 0.0f; for (int i = 0; i < 3; i++) { d2 += y[i] * tmp[i]; } return d2; } /** 计算马氏距离平方 (1DOF: 只用 e_y) */ static float mahalanobis_d2_1dof(float y_ey, float S_inv_00) { return y_ey * y_ey * S_inv_00; } /** 计算马氏距离平方 (2DOF: e_ey + e_th_avg) */ static float mahalanobis_d2_2dof(const float y[2], const float S_inv[2][2]) { float tmp[2] = {0}; for (int i = 0; i < 2; i++) { for (int j = 0; j < 2; j++) { tmp[i] += S_inv[i][j] * y[j]; } } float d2 = 0.0f; for (int i = 0; i < 2; i++) { d2 += y[i] * tmp[i]; } return d2; } /** 零矩阵 */ static void zero_3x3(float M[3][3]) { memset(M, 0, sizeof(float) * 9); } /** 单位矩阵 */ static void eye_3x3(float M[3][3]) { zero_3x3(M); M[0][0] = M[1][1] = M[2][2] = 1.0f; } /* ========================================================= * API 实现 * ========================================================= */ void CorridorEKF_Init(const CorridorEKFConfig_t *config) { s_cfg = *config; memset(&s_state, 0, sizeof(s_state)); /* 初始化状态 */ s_state.x[0] = 0.0f; // e_y s_state.x[1] = 0.0f; // e_th s_state.x[2] = 0.0f; // s /* 初始化协方差 */ eye_3x3(s_state.P); s_state.P[0][0] = config->P0_diag[0]; s_state.P[1][1] = config->P0_diag[1]; s_state.P[2][2] = config->P0_diag[2]; s_initialized = true; } void CorridorEKF_Reset(void) { if (!s_initialized) return; s_state.x[0] = 0.0f; s_state.x[1] = 0.0f; s_state.x[2] = 0.0f; eye_3x3(s_state.P); s_state.P[0][0] = s_cfg.P0_diag[0]; s_state.P[1][1] = s_cfg.P0_diag[1]; s_state.P[2][2] = s_cfg.P0_diag[2]; s_last_update_ms = 0U; } void CorridorEKF_ResetHeading(void) { if (!s_initialized) return; s_state.x[1] = 0.0f; /* 清理航向与其它状态的耦合,避免旧航向误差继续通过协方差传播。 */ s_state.P[0][1] = 0.0f; s_state.P[1][0] = 0.0f; s_state.P[1][2] = 0.0f; s_state.P[2][1] = 0.0f; s_state.P[1][1] = s_cfg.P0_diag[1]; } void CorridorEKF_RebaseAfterTurnaround(void) { if (!s_initialized) return; /* 同一条走廊掉头后,新的前进方向相反,横向误差符号需要镜像。 */ s_state.x[0] = -s_state.x[0]; s_state.x[1] = 0.0f; /* e_y 与 e_th 的相关项在掉头后不再可直接沿用,清零重新收敛。 */ s_state.P[0][1] = 0.0f; s_state.P[1][0] = 0.0f; s_state.P[1][2] = 0.0f; s_state.P[2][1] = 0.0f; s_state.P[1][1] = s_cfg.P0_diag[1]; } void CorridorEKF_SetProcessNoise(float q_ey, float q_eth, float q_s) { s_cfg.q_ey = q_ey; s_cfg.q_eth = q_eth; s_cfg.q_s = q_s; } void CorridorEKF_SetMeasurementNoise(float r_ey, float r_eth) { s_cfg.r_ey = r_ey; s_cfg.r_eth = r_eth; } /* ========================================================= * 预测步 (Predict) * ========================================================= */ void CorridorEKF_Predict(float odom_vx, float imu_wz, float dt) { if (!s_initialized || dt <= 0.0f) return; float e_y = s_state.x[0]; float e_th = s_state.x[1]; float s = s_state.x[2]; float vx = odom_vx; float wz = imu_wz; /* 状态预测: x_pred = f(x, u) */ float cos_th = cosf(e_th); float sin_th = sinf(e_th); /* 安全检查: cos_th 不能太小 (防止数值爆炸) */ if (fabsf(cos_th) < 0.01f) cos_th = (cos_th >= 0.0f) ? 0.01f : -0.01f; float e_y_pred = e_y + vx * sin_th * dt; float e_th_pred = e_th + wz * dt; float s_pred = s + vx * cos_th * dt; s_state.x[0] = e_y_pred; s_state.x[1] = e_th_pred; s_state.x[2] = s_pred; /* 雅可比矩阵 F (状态转移的 Jacobian) */ float F[3][3] = {0}; F[0][0] = 1.0f; F[0][1] = vx * cos_th * dt; // de_y/de_th F[0][2] = 0.0f; F[1][0] = 0.0f; F[1][1] = 1.0f; F[1][2] = 0.0f; F[2][0] = 0.0f; F[2][1] = -vx * sin_th * dt; // ds/de_th F[2][2] = 1.0f; /* 过程噪声协方差 Q (含耦合项) * [改进] 添加 e_y 和 e_th 的耦合噪声,反映横向-航向动力学耦合 */ float Q[3][3] = {0}; Q[0][0] = s_cfg.q_ey * dt * dt; Q[1][1] = s_cfg.q_eth * dt * dt; Q[2][2] = s_cfg.q_s * dt * dt; Q[0][1] = Q[1][0] = s_cfg.q_ey_eth * dt * dt; // 横向-航向耦合 /* 协方差预测: P_pred = F * P * F^T + Q */ float F_P[3][3] = {0}; for (int i = 0; i < 3; i++) { for (int j = 0; j < 3; j++) { for (int k = 0; k < 3; k++) { F_P[i][j] += F[i][k] * s_state.P[k][j]; } } } float P_pred[3][3] = {0}; for (int i = 0; i < 3; i++) { for (int j = 0; j < 3; j++) { for (int k = 0; k < 3; k++) { P_pred[i][j] += F_P[i][k] * F[j][k]; // F^T: F[j][k] = F[k][j] } P_pred[i][j] += Q[i][j]; // 加过程噪声 (含非对角项) } } symmetrize(P_pred); for (int i = 0; i < 3; i++) { for (int j = 0; j < 3; j++) { s_state.P[i][j] = P_pred[i][j]; } } protect_P(s_state.P); } /* ========================================================= * 观测步 (Update) - 鲁棒 EKF * * 设计决策 (方向 B — IMU 主导航向): * 侧墙激光仅用于更新横向位置 e_y,不再构建航向观测 z_eth_L/z_eth_R。 * 航向 e_th 完全由 IMU 主导: * - 预测步: imu_wz 驱动 e_th 积分 * - 观测步: CorridorEKF_UpdateIMUYaw() 提供 yaw_continuous 标量约束 * 侧墙前后差分 (d_lr-d_lf) 的噪声在 ±2cm 误差下过大,不适合做航向主观测。 * ========================================================= */ int CorridorEKF_Update(const CorridorObs_t *obs, CorridorState_t *out_state) { if (!s_initialized) return 0; /* 维护最近一次 EKF 输出对应的观测时间戳,供 GetState() 返回一致结果。 */ s_last_update_ms = obs->t_ms; int updated_obs_count = 0; /* 清除新息和拒绝掩码 */ memset(s_state.K, 0, sizeof(s_state.K)); uint8_t reject_mask = 0U; float max_maha_d2 = 0.0f; /* ---------------------------------------------------- * 提取有效观测 * ---------------------------------------------------- */ bool left_ok = ((obs->valid_mask & (1U << 0)) != 0U) && ((obs->valid_mask & (1U << 1)) != 0U); bool right_ok = ((obs->valid_mask & (1U << 2)) != 0U) && ((obs->valid_mask & (1U << 3)) != 0U); /* 左右侧横向平均距离 */ float d_lf = obs->d_lf, d_lr = obs->d_lr; float d_rf = obs->d_rf, d_rr = obs->d_rr; float W = s_cfg.corridor_width; float yoff = s_cfg.y_offset; float Rw = s_cfg.robot_width; /* [改进A] 分侧传感器内缩补偿 — 消除左右安装不对称引起的系统性偏置 * 左右各自使用独立的 inset 值计算期望居中读数 d_center */ float d_center_left = (W - Rw) / 2.0f + s_cfg.left_sensor_inset; float d_center_right = (W - Rw) / 2.0f + s_cfg.right_sensor_inset; /* 观测值 (测量) — 仅横向位置,不含航向 */ float z_ey = 0.0f; int valid_sides = 0; if (left_ok) { z_ey += d_center_left - ((d_lf + d_lr) / 2.0f) - yoff; valid_sides++; } if (right_ok) { z_ey += ((d_rf + d_rr) / 2.0f) - d_center_right - yoff; valid_sides++; } if (valid_sides == 0) { out_state->t_ms = obs->t_ms; out_state->e_y = s_state.x[0]; out_state->e_th = s_state.x[1]; out_state->s = s_state.x[2]; out_state->conf = clampf(1.0f - (s_state.P[0][0] + s_state.P[1][1]) * 0.1f, 0.0f, 1.0f); out_state->obs_reject_mask = 0xFF; out_state->mahalanobis_d2 = 0.0f; for (int i = 0; i < 3; i++) { for (int j = 0; j < 3; j++) { out_state->P[i][j] = s_state.P[i][j]; } } /* 协方差膨胀 (无观测时的信任衰减) — 仅膨胀 e_y */ s_state.P[0][0] += s_cfg.q_ey * 5.0f; protect_P(s_state.P); return 0; } if (valid_sides == 2) { z_ey /= 2.0f; } /* ---------------------------------------------------- * 1DOF 标量 EKF 更新 — 仅 e_y * ---------------------------------------------------- */ float e_y = s_state.x[0]; float y_ey = z_ey - e_y; /* [改进F] 自适应观测噪声 R: * 双侧观测: R × 0.5 (噪声互相平均) * 单侧观测: R × 3.0 (缺少交叉验证, VL53 可信度低时尤需降低信任) */ float R_ey = s_cfg.r_ey; if (valid_sides == 2) { R_ey *= 0.5f; } else if (valid_sides == 1) { R_ey *= 3.0f; } float S_ey = s_state.P[0][0] + R_ey; if (fabsf(S_ey) < 1e-8f) { goto output_result; } float d2_ey = y_ey * y_ey / S_ey; max_maha_d2 = d2_ey; if (d2_ey > s_cfg.chi2_1dof) { reject_mask |= (1U << 0); goto output_result; } float S_inv_ey = 1.0f / S_ey; float K_ey[3]; K_ey[0] = s_state.P[0][0] * S_inv_ey; K_ey[1] = s_state.P[1][0] * S_inv_ey; K_ey[2] = s_state.P[2][0] * S_inv_ey; s_state.x[0] += K_ey[0] * y_ey; s_state.x[1] += K_ey[1] * y_ey; s_state.x[2] += K_ey[2] * y_ey; /* Joseph 形式协方差更新: P = (I-KH)*P*(I-KH)^T + K*R*K^T * H = [1, 0, 0] (仅观测 e_y) */ float H_ey[3] = {1.0f, 0.0f, 0.0f}; joseph_update_P(s_state.P, K_ey, H_ey, R_ey); symmetrize(s_state.P); protect_P(s_state.P); updated_obs_count = 1; output_result: out_state->t_ms = obs->t_ms; out_state->e_y = s_state.x[0]; out_state->e_th = s_state.x[1]; out_state->s = s_state.x[2]; for (int i = 0; i < 3; i++) { for (int j = 0; j < 3; j++) { out_state->P[i][j] = s_state.P[i][j]; } } out_state->mahalanobis_d2 = max_maha_d2; out_state->obs_reject_mask = reject_mask; float P_trace = s_state.P[0][0] + s_state.P[1][1] + s_state.P[2][2]; float conf_from_P = clampf(1.0f - P_trace * 0.5f, 0.0f, 1.0f); float side_factor = (valid_sides == 2) ? 1.0f : 0.7f; float reject_penalty = (reject_mask & (1U << 0)) ? 0.5f : 1.0f; out_state->conf = clampf(conf_from_P * side_factor * reject_penalty, 0.0f, 1.0f); return updated_obs_count; } /* ========================================================= * 辅助 API * ========================================================= */ /* ========================================================= * IMU 航向观测更新 (独立 1DOF 标量 EKF 更新) * * 观测方程: z_eth_imu = imu_yaw_rad - imu_yaw_ref_rad * 对应状态: e_th (x[1]) * H = [0, 1, 0] (只观测 e_th) * * 设计意图: * - IMU 内部维护的 yaw 经过模块校准,比外部积分 wz 更稳定 * - 在侧墙观测丢失 (转弯/单侧退化) 时提供航向约束 * - 使用较大 R 值,让侧墙观测在有效时主导 * ========================================================= */ void CorridorEKF_UpdateIMUYaw(float imu_yaw_rad, float imu_yaw_ref_rad, bool valid) { if (!s_initialized || !valid) return; /* 观测值: IMU 相对于走廊参考方向的航向偏差 * [改进] 角度归一化防止 ±π 跨越时新息突变 */ float z_eth_imu = wrap_angle(imu_yaw_rad - imu_yaw_ref_rad); /* 新息: y = z - h(x), h(x) = e_th = x[1] * [改进] 再次归一化,防止 e_th 和 z_eth_imu 符号不同时差值超出 [-π, π] */ float y_imu = wrap_angle(z_eth_imu - s_state.x[1]); /* H = [0, 1, 0] → S = P[1][1] + R_imu */ float R_imu = s_cfg.r_eth_imu; float S_imu = s_state.P[1][1] + R_imu; if (fabsf(S_imu) < 1e-8f) return; /* χ² 1DOF 检验: d² = y² / S */ float d2_imu = y_imu * y_imu / S_imu; if (d2_imu > s_cfg.chi2_1dof) return; /* 拒绝异常观测 */ /* 卡尔曼增益: K = P * H^T / S = P[:][1] / S */ float K[3]; float S_inv = 1.0f / S_imu; K[0] = s_state.P[0][1] * S_inv; K[1] = s_state.P[1][1] * S_inv; K[2] = s_state.P[2][1] * S_inv; /* 状态更新: x += K * y */ s_state.x[0] += K[0] * y_imu; s_state.x[1] += K[1] * y_imu; s_state.x[2] += K[2] * y_imu; /* Joseph 形式协方差更新: P = (I-KH)*P*(I-KH)^T + K*R*K^T * H = [0, 1, 0] (仅观测 e_th) */ float H_imu[3] = {0.0f, 1.0f, 0.0f}; joseph_update_P(s_state.P, K, H_imu, R_imu); symmetrize(s_state.P); protect_P(s_state.P); } void CorridorEKF_GetState(CorridorState_t *out) { if (!s_initialized || out == NULL) return; out->t_ms = s_last_update_ms; out->e_y = s_state.x[0]; out->e_th = s_state.x[1]; out->s = s_state.x[2]; for (int i = 0; i < 3; i++) { for (int j = 0; j < 3; j++) { out->P[i][j] = s_state.P[i][j]; } } out->mahalanobis_d2 = 0.0f; out->obs_reject_mask = 0U; float P_trace = s_state.P[0][0] + s_state.P[1][1] + s_state.P[2][2]; out->conf = clampf(1.0f - P_trace * 0.5f, 0.0f, 1.0f); }